មនុស្សយើងតែងតែព្យាយាមវិនិច្ឆ័យអ្វីៗគ្រប់យ៉ាងដែលនៅជុំវិញខ្លួន។ ពេលឃើញទឹកថ្លា យើងហ៊ាននិយាយភ្លាមថា "មើលដល់បាត" ហើយយើងមានអារម្មណ៍ថាដឹងច្បាស់ពីជម្រៅរបស់វា។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលយើងងាកមកមើលមនុស្សវិញ គឺពិបាកណាស់ក្នុងការវិនិច្ឆ័យឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។

យើងអាចមើលឃើញរូបរាងកាយ ស្បែកពណ៍អី ស្លៀកពាក់បែបណា ឫសូម្បីតែឃើញគេដើរហាលថ្ងៃរងារ (ដើរស្រាត) ក៏យើងនៅតែមិនអាចអានពីគំនិត និងអារម្មណ៍ពិតរបស់គេបានដែរ។ ពាក្យមួយឃ្លាចាស់បុរាណពិតជាត្រឹមត្រូវណាស់៖ "ទឹកថ្លាអាចមើលឃើញដល់បាត តែមនុស្សដើរស្រាតក៏មិនអាចឃើញពីចិត្តដែរ!"

ហេតុអ្វីបានជាចិត្តមនុស្សពិបាកស្មានដល់ម្ល៉េះ?

១. របាំងការពារ (The Mask)

មនុស្សគ្រប់រូបមានរបាំងការពារដែលខ្លួនឯងបង្កើតឡើង។ របាំងនេះមានឈ្មោះថា "ឥរិយាបថសាធារណៈ" (Public Persona)។ យើងស្លៀករបាំងនេះពេលជួបមិត្តរួមការងារ ជួបថៅកែ ឬសូម្បីតែពេលថតរូបបង្ហោះលើបណ្ដាញសង្គម។ គេអាចញញឹមដាក់អ្នក ប៉ុន្តែក្នុងចិត្តកំពុងតែកើតទុក្ខ។ គេអាចនិយាយថា "មិនអីទេ" ប៉ុន្តែខាងក្នុងកំពុងតែឈឺចាប់ខ្លាំង។

២. ការផ្លាស់ប្ដូរជាប់ជានិច្ច

ចិត្តមនុស្សមិនស្ថិតស្ថេរទេ។ វាប្រែប្រួលតាមពេលវេលា បទពិសោធន៍ និងកាលៈទេសៈ។ ថ្ងៃនេះគេគិតបែបនេះ តែថ្ងៃស្អែកគេអាចផ្លាស់ប្តូរគំនិតទាំងស្រុង។ ដូចនេះហើយ ទោះបីជាអ្នកធ្លាប់ស្គាល់គេយូរប៉ុណ្ណាក៏ដោយ ក៏អ្នកនៅតែមិនអាចធានាថាអ្នកដឹងគ្រប់ជ្រុងជ្រោយពីគេដែរ។

៣. អាថ៌កំបាំងដែលគេមិនទាន់ដឹងខ្លួនឯង

ជួនកាល មនុស្សម្នាក់ក៏មិនទាន់យល់ពីខ្លួនឯងច្បាស់លាស់ដែរ។ តើអ្វីដែលជំរុញទឹកចិត្តពួកគេពិតប្រាកដ? តើក្តីសុបិន្តជ្រៅបំផុតរបស់ពួកគេជាអ្វី? ការស្វែងយល់ពីខ្លួនឯង គឺជាដំណើរការមួយដ៏វែងឆ្ងាយ។ បើម្ចាស់ខ្លួនឯងក៏នៅមិនទាន់យល់ច្បាស់ផង តើយើងជាអ្នកក្រៅអាចយល់បានយ៉ាងម៉េច?

មេរៀនដែលយើងគួរទទួលបាន៖

ការដែលយើងមិនអាចមើលឃើញពីបាតចិត្តមនុស្ស មិនមែនជាឧបសគ្គទេ ប៉ុន្តែជាការដាស់តឿនដ៏សំខាន់៖

 * រៀនទទួលយកភាពមិនច្បាស់លាស់៖ កុំសន្និដ្ឋានអ្វីដោយងាយ។ ត្រូវទុកកន្លែងសម្រាប់ ការសង្ស័យល្អ និង ការយោគយល់។ ការវិនិច្ឆ័យមនុស្សដោយផ្អែកលើរូបរាង ឬពាក្យសម្ដីតែប៉ុន្មានម៉ាត់ គឺជាកំហុសធំបំផុត។

 * ផ្ដោតលើទង្វើ មិនមែនចេតនា (Focus on Actions, Not Intentions): ដោយសារយើងមិនអាចមើលឃើញចេតនាពិតរបស់គេ យើងគួរតែផ្ដោតលើទង្វើជាក់ស្តែងដែលពួកគេបានធ្វើ។ តើទង្វើនោះបង្ហាញពីភាពស្មោះត្រង់ ឬភាពក្បត់?

 * ឱ្យតម្លៃលើទំនុកចិត្ត និងពេលវេលា៖ ផ្លូវតែមួយគត់ដែលអនុញ្ញាតឱ្យយើងមើលឃើញ "បាត" របស់មនុស្សម្នាក់ គឺតាមរយៈ ទំនុកចិត្ត និង ពេលវេលា។ នៅពេលដែលគេសម្រេចចិត្តដោះរបាំងការពារចេញ ហើយបង្ហាញភាពពិតរបស់គេទៅកាន់អ្នក នោះហើយជាពេលដែលអ្នកអាច "មើលឃើញ" ចិត្តរបស់គេបន្តិចម្តងៗ។

សរុបសេចក្តី: ភាពស្រស់ស្អាតនៃការរស់នៅ គឺស្ថិតនៅត្រង់ថាយើងត្រូវរៀនសូត្រពីគ្នាជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ កុំព្យាយាមធ្វើជាព្រះដែលមើលឃើញគ្រប់បែបយ៉ាង តែត្រូវធ្វើជាមនុស្សដែលចេះ ស្ដាប់ និង យល់ចិត្ត។ ព្រោះបេះដូងមនុស្សមិនមែនជាអាងទឹកថ្លានោះទេ។

តើអ្នកគិតថាភាពស្មោះត្រង់ពិតអាចមើលឃើញតាមរយៈអ្វី?